Eşitlik Kâğıt Üzerinde Kalmasın: Otizmli Bireylerin Eğitim Hakkı Engellenemez
1 Ocak 2026 tarihi itibarıyla Millî Eğitim Bakanlığı’na (MEB) bağlı MEBBİS sistemi üzerinden, 26 yaş üzerindeki otizmli bireylerin özel eğitim ve rehabilitasyon hizmetlerinden yararlanmasını fiilen engelleyen bir kısıtlama getirildiği kamuoyuna yansımıştır. Bu kısıtlamanın, herhangi bir yasal düzenleme veya kamuoyuna açıklanmış bir idari karar olmaksızın, sistem güncellemesi yoluyla hayata geçirilmiş olması ciddi bir hak ihlali riskini beraberinde getirmektedir.
Öncelikle açıkça ifade etmek gerekir ki;
Türkiye’de yürürlükte olan hiçbir ulusal mevzuatta, otizmli veya diğer engelli bireylerin özel eğitim ve rehabilitasyon hizmetlerinden yararlanmasına ilişkin bir üst yaş sınırı bulunmamaktadır.
Buna rağmen MEBBİS sistemi üzerinden oluşturulan bu fiilî engel;
• 5378 sayılı Engelliler Hakkında Kanun’un 15. maddesinde düzenlenen engellilerin eğitim hakkı ve bu hakkın hiçbir gerekçeyle engellenemeyeceği ilkesine,
• Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın 42. maddesinde güvence altına alınan kimsenin eğitim ve öğrenim hakkından yoksun bırakılamayacağı hükmüne,
• Türkiye’nin taraf olduğu Birleşmiş Milletler Engellilerin Haklarına İlişkin Sözleşme’nin 24. maddesinde yer alan engellilerin yaşam boyu, ayrımcılıktan uzak, kapsayıcı eğitime erişim hakkına,
• Ayrıca uluslararası insan hakları sözleşmeleri ve ulusal mevzuatta tanımlanan eğitim hakkı, eşitlik ve ayrımcılık yasağı ilkelerine
açıkça aykırıdır.
Özel eğitim ve rehabilitasyon hizmetleri, engelli bireyler için bir “lütuf” değil; doğuştan sahip olunan, vazgeçilmez ve yaşam boyu devam eden temel bir haktır. Bu hakkın idari yazılım düzenlemeleri, teknik filtreler veya gerekçesi açıklanmayan sistem kısıtlarıyla sınırlandırılması kabul edilemez.
Millî Eğitim Bakanlığı tarafından, söz konusu uygulamanın neden hayata geçirildiğine, mevzuat dayanağının ne olduğuna veya bu açık aykırılığın giderileceğine ilişkin resmî ve bağlayıcı bir açıklama yapılmamış olması, endişeleri daha da artırmaktadır.
Buradan açık çağrımızdır:
• MEBBİS sisteminde yer alan ve 26 yaş üzeri otizmli bireylerin özel eğitim ve rehabilitasyon hizmetlerine erişimini engelleyen tüm teknik ve idari kısıtlamalar derhal kaldırılmalıdır.
• Millî Eğitim Bakanlığı, Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı başta olmak üzere ilgili tüm kurumlar, eğitim hakkını yaş temelli bir ayrımcılığa konu etmeyecek şekilde, ulusal ve uluslararası yükümlülüklerine uygun hareket etmelidir.
• Eğitim politikaları ve dijital sistemler, evrensel insan hakları normları, kapsayıcılık ve yaşam boyu eğitim ilkeleri doğrultusunda yeniden düzenlenmelidir.
Bizler, engelli bireylerin haklarını evrensel normlar temelinde izleyen ve savunan bir platform olarak, bu sürecin yakın takipçisi olacağımızı, gerekli görülmesi hâlinde ulusal ve uluslararası başvuru mekanizmalarını devreye sokmaktan çekinmeyeceğimizi kamuoyuna saygıyla duyururuz.
Engelli bireylerin eğitim hakkı pazarlık konusu değildir.
Eğitim hakkı ertelenemez, sınırlandırılamaz, yazılım güncellemesine feda edilemez.
Yorumlar
Kalan Karakter: